Toelichting van de directie van Tomingroep naar aanleiding van de uitzending van Nieuwsuur op 21 april 2017


Aanleiding voor de reportage

In een bijeenkomst van Cedris, de brancheorganisatie van sociale werkbedrijven, is geconstateerd dat bij een groot deel van de SW-bedrijven de instroom van medewerkers vanuit de Participatiewet achterblijft bij de hoeveelheid beschikbaar werk. Een tweet hierover vanuit Cedris heeft de aandacht van Nieuwsuur getrokken. Ook uit de petitie die door wethouders sociale zaken in het hele land aan de regering is gestuurd en de petitie van de ondernemingsraden van SW-bedrijven aan alle gemeenteraden blijkt dat het systeem van Participatiewet en afbouw Wsw piept en kraakt en dat daar steeds meer aandacht voor wordt gevraagd.

Cedris heeft Nieuwsuur in contact gebracht met Tomingroep en Stroomopwaarts.

Subsidietekort

De rijkssubsidie voor de zittende SW-medewerkers daalt sterk. Ter illustratie: in 2017 is de subsidie ongeveer € 800,- per SW-medewerker lager dan in 2016. Dat komt in totaal voor Tomingroep neer op bijna € 1 miljoen minder inkomsten ten opzichte van vorig jaar. Het ‘gat’ tussen de kosten en de opbrengsten van de SW maakt Tomingroep goed door met een optimale mix van medewerkers tegen marktconforme tarieven te opereren: we werken bedrijfsmatig in een sociale context. Hierdoor hoeven de gemeenten tot nu toe niet extra bij te dragen aan de kosten van de SW. Dit in tegenstelling tot veel andere regio’s; in de uitzending vertelt bijvoorbeeld de directeur van Stroomopwaarts dat er een jaarlijks tekort is van € 1,8 miljoen. Dat moet daar door de gemeenten worden opgebracht.

Opdracht Tomingroep: banenmotor en verlies compenseren

De gemeenten hebben Tomingroep voor de komende tijd twee opdrachten gegeven:

1. Het zijn van ‘banenmotor’ en zoveel mogelijk werk te genereren voor mensen uit de doelgroep Participatiewet. Weliswaar is het streven dat mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt in het reguliere bedrijfsleven aan de slag gaan, maar op dit moment biedt dat nog onvoldoende soelaas. Tomingroep is als bedrijf optimaal ingericht om deze mensen passend werk te bieden in een geschikte werkomgeving.

2. Zorgen dat het bedrijf winst maakt (minimaal een nul-resultaat haalt) zodat het tekort op de SW-subsidie wordt gecompenseerd.

Om aan de opdrachten van de gemeenten te kunnen voldoen, spant Tomingroep zich optimaal in om werk binnen te halen. We doen dit absoluut niet, zoals de vertegenwoordigster van de FNV in de Nieuwsuur-reportage beweert, tegen dumpprijzen. Dat bewijst wel het feit dat wij tot nu toe altijd winstgevend zijn geweest, in tegenstelling tot het overgrote deel van de SW-bedrijven waar de gemeenten moeten toeleggen op de Rijkssubsidie. Alleen op het gebied van Verpakken is het lastig om tarieven te bedingen die kostendekkend zijn. De prijzen voor dit werk liggen in ons hele land dermate laag, dat er niet op te verdienen valt. Dit komt doordat het totale aanbod aan arbeidscapaciteit (bij SW bedrijven en ook o.a. het gevangeniswezen en instellingen voor arbeidsmatige dagbesteding) groter is dan het aanbod aan werk. Ook hier zijn wij echter zeer kritisch en weigeren wij opdrachten die te ver onder het tarief liggen dat in onze ogen redelijk is. We hebben dit soort werk echter wel nodig, omdat een aanzienlijk deel van de zittende SW-populatie (het zogenaamde beschutte deel van de SW, ca 30% van de totale SW-populatie) daarop aangewezen is.

Samenstelling personeel

Dankzij onze mix van SW-medewerkers, participatiewetters en regulier personeel kunnen wij hoogwaardig werk doen en marktconforme kwaliteit leveren. Met de gemeenten hebben wij afgesproken dat de uitstroom uit de SW (er is sinds 1-1-2015 geen nieuwe instroom meer en sindsdien stroomden ± 125 SW-medewerkers uit) wordt gecompenseerd met instroom van medewerkers die onder de participatiewet vallen. Het is de bedoeling dat de participatiewetters instromen in de bedrijfsonderdelen die winstgevend zijn, zoals Groenonderhoud, Schoonmaak en Metaal/montage. Voor de gemeenten blijkt het een uitdaging te zijn om hiervoor geschikte kandidaten aan te leveren. Zeker nu de gemeenten Tomingroep niet of nauwelijks meer willen inzetten voor re-integratietrajecten, komt er ook een einde aan de ‘natuurlijke’ instroom vanuit deze trajecten in ons bedrijf. Dat maakt het probleem dus nog groter. Wij werken er hard aan om hier samen met de gemeenten oplossingen voor te vinden.

Het (vrijwel geheel) stopzetten van de re-integratietrajecten bij Tomingroep heeft tot gevolg dat het bedrijfsonderdeel dat deze trajecten verzorgde (WerkRoute) nu in twee jaar wordt afgebouwd, waarmee de deskundigheid op dit terrein bij Tomingroep verloren gaat.

Zoals gezegd, opereert Tomingroep geheel bedrijfsmatig en dat betekent dat er af en toe pieken optreden in het werk. Met name bij Groenonderhoud is dit het geval. In de winterperiode werken mensen uit het groen soms bij andere bedrijfsonderdelen zoals Metaal/montage, maar nu de lente is begonnen, zijn ze buiten weer hard nodig en ontstaan er vacatures, deels voor vast, maar ook specifiek gedurende het zomerseizoen (4 tot 8 maanden). Voor de Gooi- & Vechtstreek geldt dat het ondanks een intensieve wervingscampagne met een advertentie in de krant, via flyers, social media en borden langs de weg (in Hilversum) lastig blijft  om hiervoor voldoende mensen te werven. Vandaar dat Tomingroep zich genoodzaakt ziet om (net als ieder ander regulier bedrijf) de pieken in het werk op te vangen met onderaannemers en uitzendkrachten.

De gemeente Almere heeft met Tomingroep voor een ander ontwikkeltraject gekozen (trajecten met een proefperiode van twee maanden, met aansluitend een arbeidscontract van zes maanden). In die gemeente wordt de instroom van kandidaten vrijwel volledig gerealiseerd. 

De personeelssamenstelling van Tomingroep op dit moment is: 1045 SW-medewerkers, 87 medewerkers vanuit de participatiewet, 405 BV-medewerkers (regulier personeel), 50 uitzendkrachten, 215 re-integratie trajecten, 37 vrijwilligers en 29 stagiairs.

Uitzendbureau

Tomingroep beschikt over een eigen uitzendbureau, Focus@Work, gevestigd in Hilversum  en gespecialiseerd in medewerkers tot en met MBO-niveau. Uiteraard maken wij zoveel mogelijk gebruik van dit uitzendbureau, maar als daar onvoldoende geschikte kandidaten beschikbaar zijn, wijken wij ook uit naar andere uitzendbureaus. Het feit dat er in de reportage wordt gesproken over Oost-Europese uitzendkrachten werd veroorzaakt doordat Tomingroep o.a. met een onderaannemer werkt die gespecialiseerd is in buitenlandse arbeidskrachten die op hun beurt weer gespecialiseerd zijn in groenwerk en productiewerk. Het is echter geen beleid van Tomingroep om ons specifiek op die doelgroep te richten.

De suggestie dat Oost-Europese uitzendkrachten goedkoper zouden zijn, minder eisen zouden stellen et cetera leggen wij naast ons neer. Zij worden precies zo behandeld als iedere andere medewerker.

De onderaannemer die wij inzetten werkt conform de Nederlandse wet.

Wij zetten overigens, als het al nodig is, alleen uitzendkrachten in bij de winstgevende bedrijven. Deze krachten dragen dus bij aan de doelstelling dat Tomingroep winstgevendheid dient na te streven.

CAO’s

In de Nieuwsuur-reportage beweert de vertegenwoordigster van de FNV dat SW-bedrijven hun medewerkers niet volgens de CAO zouden betalen en ingewikkelde constructies bedenken om onder de CAO uit te komen. Wat Tomingroep aangaat is dit absoluut onzin. Onze SW-medewerkers worden beloond volgens de CAO voor de SW. Verder beschikt Tomingroep voor het reguliere personeel over een eigen bedrijfs-CAO die met de vakorganisaties periodiek wordt afgesloten. Ons schoonmaakbedrijf is een aparte BV, waar de reguliere branche-CAO wordt toegepast. Ook uitzendkrachten – van welke nationaliteit ook – worden volgens de in Nederland geldende regels behandeld en gehonoreerd. Uitzendbureaus zijn verplicht de salaristabellen te hanteren zoals die voor het inlenend bedrijf van toepassing is. Ons eigen uitzendbureau wordt daar jaarlijks door een externe partij op gecontroleerd.  

Communicatie met de gemeenten

Zoals hierboven al is geschetst, is Tomingroep voor het binnenkrijgen van voldoende personeel uit de participatiewet (mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt) in hoge mate afhankelijk van de (sociale diensten van de) gemeenten. Voor het goede begrip: het gaat hier niet zozeer om de doelgroep ‘nieuw beschut’ (waarvoor de staatssecretaris inmiddels een verplichting heeft ingesteld en waarvoor ook een aparte financiering geldt) maar om de bredere groep die al langere tijd een uitkering heeft en die, eventueel met loonkostensubsidie, weer aan het werk geholpen dient te worden.

Nu de gemeenten (vrijwel) geen re-integratietrajecten meer afnemen van Tomingroep en willen dat de participatiewetters direct instromen in reguliere vacatures, is de uitdaging eerder groter dan kleiner geworden. Er is immers geen doorstroom meer vanuit re-integratietrajecten en de eisen aan de participatiewetters zijn hoger geworden, want zij moeten direct inzetbaar zijn op verloonde arbeid.

Tomingroep levert wekelijks via het Werkgeverservicepunt een vacatureoverzicht aan bij de gemeenten. Verder staan de vacatures op de website van Tomingroep. Met de gemeente Hilversum is inmiddels afgesproken dat medewerkers van Tomingroep samen met medewerkers van de sociale dienst in de bestanden mogen kijken om geschikte kandidaten te zoeken.

Sinds 2016 zijn in totaal 160 mensen uit de participatiewet bij Tomingroep aan het werk gekomen. Dit betreft deels arbeidscontracten voor 6 maanden en deels arbeidscontracten voor een langere periode.

Kijk hier de Nieuwsuur-uitzending terug: http://nos.nl/uitzending/24130-nieuwsuur.html